Mẹo & khắc phục lỗi
Lừa đảo giả giọng, video deepfake bằng AI: cách nhận biết và cài iPhone bảo vệ bố mẹ
Mục lục bài viết
Nhận cuộc gọi video từ “con trai”, đúng mặt, đúng giọng, nói đang gặp chuyện gấp cần chuyển tiền ngay – nhưng thực ra là kẻ lừa đảo dùng AI giả mạo. Đây là thủ đoạn đang rất phổ biến: ngày 8/9/2026, Bộ Công an đã cảnh báo 25 kịch bản lừa đảo trên mạng, trong đó có nhóm dùng AI, Deepfake, DeepVoice để giả hình ảnh, giọng nói người thân. Bài này giúp bạn nhận biết và cài đặt iPhone để bảo vệ bản thân và bố mẹ.
Lừa đảo bằng AI hoạt động thế nào?
- Giả giọng (DeepVoice): kẻ gian lấy vài giây giọng nói của người thân (từ video mạng xã hội, hoặc gọi điện trước để ghi âm), rồi dùng AI tạo giọng nói giống hệt.
- Giả video (Deepfake): ghép khuôn mặt người thân vào cuộc gọi video qua Zalo, Messenger. Hình thường mờ, giật, như sóng yếu để che lỗi.
- Kịch bản quen thuộc: người thân bị tai nạn, bị công an giữ, cần đóng viện phí, cần vay tiền gấp; hoặc giả danh công an, ngân hàng, nhân viên giao hàng.
6 dấu hiệu nhận biết cuộc gọi lừa đảo bằng AI
- Cuộc gọi bất ngờ, rất ngắn, người gọi vội vàng cúp máy.
- Đòi chuyển tiền gấp, không cho thời gian suy nghĩ hay gọi lại.
- Gọi từ số lạ, tài khoản mới, hoặc tài khoản người thân nhưng nói “điện thoại hỏng nên mượn máy”.
- Hình ảnh mờ, khuôn mặt ít biểu cảm, miệng không khớp tiếng, ánh sáng – màu da lạ.
- Giọng nói đều đều, thiếu cảm xúc tự nhiên, không trả lời được câu hỏi riêng tư.
- Yêu cầu giữ bí mật, “đừng nói với ai trong nhà”.
Quan trọng nhất: dấu hiệu không nằm ở khuôn mặt hay giọng nói – vì AI làm giống ngày càng tốt – mà nằm ở tình huống: bị hối thúc chuyển tiền.
4 quy tắc vàng cho cả gia đình
- Cúp máy và gọi lại vào số điện thoại quen thuộc của người thân (số đã lưu từ trước), không gọi lại số vừa gọi đến.
- Đặt “mật khẩu gia đình”: một câu hỏi hoặc từ khoá chỉ người trong nhà biết. Khi có ai gọi xin tiền gấp, hỏi mật khẩu này.
- Không chuyển tiền chỉ vì một cuộc gọi, kể cả cuộc gọi video. Hỏi thêm người thân khác để xác minh.
- Hạn chế đăng video có giọng nói, khuôn mặt ở chế độ công khai trên mạng xã hội – đó là “nguyên liệu” để kẻ gian làm giả.
5 kịch bản lừa đảo dùng AI hay gặp và cách đáp lại
| Kịch bản | Kẻ gian nói gì | Bạn nên làm gì |
|---|---|---|
| Người thân gặp nạn | “Con bị tai nạn, đang ở viện, mẹ chuyển ngay 20 triệu đóng viện phí” | Cúp máy, gọi lại số quen của con; gọi người ở cùng con; tuyệt đối không chuyển tiền trước khi liên lạc được |
| Mượn máy bạn gọi | “Điện thoại con hỏng, con mượn máy bạn gọi, chuyển tiền vào tài khoản bạn con nhé” | Hỏi “mật khẩu gia đình”, hỏi chuyện riêng chỉ người nhà biết; đòi gọi video lâu hơn, yêu cầu quay mặt sang bên |
| Giả công an, toà án | “Ông/bà liên quan vụ án, phải chuyển tiền vào tài khoản tạm giữ để xác minh” | Cơ quan nhà nước không làm việc qua điện thoại hay yêu cầu chuyển tiền; cúp máy, báo người thân |
| Giả nhân viên ngân hàng | “Tài khoản bị khoá, đọc mã OTP để mở lại” | Không bao giờ đọc OTP cho ai; gọi tổng đài in sau thẻ ngân hàng để kiểm tra |
| Giả sếp, đồng nghiệp | Gọi video vài giây rồi nhắn “đang họp, chuyển gấp cho đối tác” | Xác minh trực tiếp hoặc qua số điện thoại nội bộ đã biết |
Cách cài đặt giúp bố mẹ từ xa
Nếu bố mẹ ở xa, bạn có thể hướng dẫn qua điện thoại hoặc FaceTime. Từ iOS 18, khi gọi FaceTime, bạn có thể đề nghị chia sẻ màn hình để xem và hướng dẫn bố mẹ bấm từng bước. Ưu tiên làm 3 việc: bật Im lặng cuộc gọi không xác định, chặn người lạ gọi qua Zalo, và lưu sẵn số của con cháu vào danh bạ với tên dễ nhận ra.
Cài đặt iPhone để chặn bớt cuộc gọi, tin nhắn lạ
1. Im lặng cuộc gọi không xác định
Vào Cài đặt → Ứng dụng → Điện thoại → Im lặng cuộc gọi không xác định (trên iOS cũ: Cài đặt → Điện thoại). Số lạ không có trong danh bạ sẽ không đổ chuông mà chuyển vào hộp thư thoại, bạn vẫn xem được trong danh sách cuộc gọi gần đây.
Lưu ý: khi bật, cuộc gọi từ shipper, bệnh viện… chưa lưu số cũng sẽ không đổ chuông. Phù hợp nhất cho bố mẹ lớn tuổi ít phải nhận cuộc gọi lạ.
2. Lọc tin nhắn từ người lạ
Bật lọc người gửi không xác định trong phần cài đặt của ứng dụng Tin nhắn, để tin nhắn từ số lạ (thường chứa link giả mạo) được tách riêng.
3. Chặn người lạ gọi qua Zalo, Messenger
Phần lớn cuộc gọi deepfake đến qua Zalo, Messenger. Vào phần Quyền riêng tư trong cài đặt của từng ứng dụng để chỉ cho phép bạn bè gọi và nhắn tin.
4. Đặt sẵn liên hệ khẩn cấp cho bố mẹ
Trong ứng dụng Sức khoẻ, mục ID y tế, thêm số liên hệ khẩn cấp. Nếu bố mẹ dùng Apple Watch, tính năng SOS khẩn cấp và phát hiện té ngã rất hữu ích – xem bài Apple Watch cứu người với tính năng SOS.
Lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa đảo thì làm gì?
- Gọi ngay tổng đài ngân hàng của bạn để yêu cầu tra soát, phong toả giao dịch.
- Chụp màn hình cuộc trò chuyện, số điện thoại, tài khoản nhận tiền.
- Trình báo cơ quan công an gần nhất.
- Báo cho người thân, bạn bè để tránh bị lừa tiếp bằng tài khoản của bạn.
Câu hỏi thường gặp
AI có thể giả giọng chỉ từ vài giây ghi âm thật không?
Có. Công nghệ hiện nay chỉ cần một đoạn ghi âm ngắn là tạo được giọng nói khá giống. Vì vậy đừng tin hoàn toàn vào giọng nói quen thuộc khi có yêu cầu chuyển tiền.
Gọi video thấy đúng mặt thì có an toàn không?
Không chắc chắn. Deepfake có thể giả cả khuôn mặt trong cuộc gọi video. Hãy luôn gọi lại số quen để xác minh.
Nên chia sẻ bài này với ai?
Với bố mẹ, ông bà và người thân lớn tuổi – nhóm hay bị nhắm tới nhất.
Mac Insta là cửa hàng phụ kiện công nghệ, không bao giờ gọi điện yêu cầu khách cung cấp mã OTP hay mật khẩu. Mọi thắc mắc về đơn hàng, vui lòng liên hệ hotline/Zalo chính thức 0901 536 388.
Thông tin liên quan